Synaglara nädip taýýarlanmaly: 12 maslahat

34
thumbnail

Eva Ontiveros

BBC

Öňde ekzamenler barmy we aň-bilim ukybyňyzyň iň ýokary derejesine ýetmek isleýärsiňizmi?

Synaglara taýýarlyk görmek kyn bolup biler, käwagt nireden başlamalydygymyz hem belli däl. Emma bu wagtyň içinde ýady, konsentrasiýany we hatda keýpiňi ýokarlandyrmagyň ýollary bar.

Newrobiologlaryň, psihologlaryň we iýmitleniş hünärmenleriniň ylmy-barlaglaryny, mugallymlaryň we okuwçylaryň paýhasly maslahatyny ýygnadyk we olara esaslanýan maslahatlaryň sanawyny düzdük.

Bu maslahatlar akylly bolmaga we taýýarlyk işini gowulandyrmaga kömek edip bilerler.

1. Ertirlik we “beýni iýmiti”

Bedeniň dogry işlemegi üçin energiýa zerurlygy bar we beýniniň gönüden-göni jemlemek ukyby glýukoza görnüşindäki ýeterlik, yzygiderli energiýa üpjünçiligine baglydyr.

Günüňizi irden energiýa ýuwaş-ýuwaşdan çykarjak uglewodlar bilen başlaň: süle, bugdaý çöregi ýa-da az şekerli muesli.

Şeýle hem iýmitiňizi belok bilen doldurmaly: az mukdarda süýt, gatyk ýa-da ýumurtga.

Beýni üçin subut edilen iýmitleri synap görüň. Bular ýumurtga, ýagly balyk (makerel, sardina we losos, omega-3 ýaglara baý), tutuş däneler, kelem, çard, ysmanak, brokkoli (we umuman ýaşyl ýaprakly gök önümler), pomidor we awokado.

Şeýle hem nahar iýen wagtyňyzyň güýjüne baha bermäň!

Antioksidantlar we antosýaninler bilen içgiler gysga möhletli ýady gowulaşdyrmaga we begenmäge kömek edip biler. Bularyň arasynda gök gül, ýertudana, hoz, zeýtun, kädi tohumy, bedeniňizi we aňyňyzy iýmitlendirýän gara şokolad bolup biler.

2. Ir başlaň …

Synag senesinden has öň taýynlyk görüp başlaň – bu size köşeşmäge kömek eder we ýönekeý okamak bilen gutarmagyňyz ähtimal.

Irden beýniňiz dynç alandan soň işlemäge synanyşyň. Okuwyňyzyň köpüsini günüň ikinji ýarymyna galdyrmaň, sebäbi ýadaw bolmak ähtimallygyňyz ýa-da gijä çenli işlemek kararyna gelip bilersiňiz.

Synp meýilnamasynyň yzygiderliligine gelseňiz we iň bolmanda her gün şol bir wagtda başlamaga we gutarmaga synanyşsaňyz has gowy bolar.

3. … we nämä ünsi jemlemelidigini çözüň

Dilden, amaly ýa-da ýagdaý synagyňyz barmy?

Dürli synaglar dürli çemeleşmeleri talap edýär, şonuň üçin ekzameniňiziň görnüşi barada öwreniň. Şonda siz nädip taýýarlanmalydygy barada anyk bilersiňiz.

Düzme synagy üçin ähli zatlary okamak hökman dal bolup biler, şonuň üçin bir tema ünsi jemlemek we has çuňňur öwrenmek has täsirli bolup biler.

Birnäçe sanly jogaply testlerde ýa-da jogap görnüşinde gysga synag maksatnamasyny giň bir, emma has az jikme-jik düşünmegi talap edýär.

4. Meýilnama düzüň

Bu wagt talap edýän ýaly bolup biler, ýöne giňişleýin meýilnama hakykatdanam wagtyňyzy tygşytlar. Nämäni okamalydygyňyzy kesgitlemek üçin wagty sarp etmegiň geregi galmaýar we bu üstünligiňizi yzarlamaga kömek eder.

Gözden geçirmeli boljak degişli resminamalary ýa-da bellikleri goşmak bilen mümkin boldugyça jikme-jik tertip düzüň we oňa görä öwreniň.

Aragatnaşyk, sport we beýleki arakesmeler üçin wagt goýmagy ýatdan çykarmaň.

5. Aralyklar. Belki iň gowy ýaranlaryňyz.

Işleriňizi bölüşdiriň we ýönekeý ýat tutma hakda pikirem etmäň. Bir günde 10 sagatlap öwrenmekden 10 günläp bir sagatlyk okamak has gowudyr.

Maglumatlary ýatda saklamak üçin wagt gerek, ýöne aralyk usulyň iň täsirli bolandygy subut edildi: seanslaryň arasyndaky aralyk sebäpli materialy ýatdan çykarmaga we täzeden öwrenmäge mümkinçilik berýär.

Bu strategiýa “öwreniş we ýat pudagyndaky synag barlaglaryň taryhynda iň ygtybarlylaryň biri” diýilýär.

Ýöne ýadyňyzdan çykarmaň, bir synag üçin gowy işleýän zat beýlekisi üçin oňat usul bolup bilmez.

Ýatlamagyň beýleki usullary, aralyk gaýtalanmalara, assosiatiw kartalara, toparlaýyn işe we hatda soňraky diňleýişleri bilen gepleşikleri ýazga geçirmäge esaslanýan fleş kartalardyr.

6. Özüňizi barlap görüň.

Öňdebaryjy psihologlaryň we neýro-ylmy işgärleriň pikiriçe, “öz-özüňi barlamak” maglumat siňdirmek ukybyňyzy ýokarlandyrmagyň iň täsirli usullaryndan biri bolup biler.

Bu usul düşünjäniň özüne düşünmäge kömek edýär we diňe bir ýatda saklamaz we bilimiňizdäki boşluklary barlamaga mümkinçilik berýär.

Özüňizi barlamagyň iň oňat usullaryndan biri synag geçmek ýa-da materialyň indiki gaýtalanmagyndan soň özüňize sorag bermekdir.

7. Mugallym boluň.

Şeýlelik bilen hemme zady okadyňyz, öwrendiňiz we synagdan geçirdiňiz … indiki näme? Başga birine bu zatlary öwrediň!

Mugallym bolmak, “gorag effekti” diýlip atlandyrylýan belli bir usul.

Ýadyňyzy we ýatda saklamak ukybyňyzy güýçlendirýär: başga birine bilim bermek üçin bilimleriňizi aýdyň we gurluşly görnüşde öwrenmeli we tertipleşdirmeli.

8. Akylly boluň … we telefonyňyzy gizläň.

Telefon gerek ýöne okaýan wagtyňyz däl. Sosial ulgamlar we gyssagly habarçylar görnüşindäki çeňňek, “möhüm bir zady ýitirmek gorkusy” (Iňlisçe “fear of missing out” ýa-da gysgaça  FOMO) täsiri sebäpli sizi yzygiderli ünsden düşürer.

Bu köpden bäri barlanyldy we subut edildi: telefon bilen näçe köp wagt geçirseňiz bahaňyz şonça pes bolar.

Ony stoluň üstünde goýup, oňa degip bilmersiňiz öýdüp aldanmaň. Geçirilen barlaglar diňe telefonyňyzy aralykda saklamak, ünsüňizi jemlemek ukybyňyzy pese gaçyrjakdygyny görkezýär.

9. Az saz, köp ümsümlik.

Arkaýyn gurşawda okaýan talyplar sapak wagtynda aýdym diňleýänlere garanyňda materiallary has gowy ýatda saklaýarlar.

Esasanam introwertler bu maslahata gulak asmalydyrlar, sebäbi ekstrawertler bilen deňeşdirende has köp fon aýdym-sazlary bilen ünsüni sowup bilerler.

10. Yzygiderli arakesmeler, arassa howa we maşk.

Netijeli sapaklar üznüksiz diýmek däldir. Okuw sapaklarynyň arasyndaky arakesmeler üstünde işleýän zadyňyzy ýada salmaga has gowy mümkinçilik berýär.

Bedeniňiz we aňyňyz aýrylmaz baglanyşyklydyr. Maşk gan aýlanyşyny üpjün edýär, beýnimize has köp kislorod iberýär we has gowy işlemegine kömek edýär – synag döwründe size zerur zat.

Tebigat bilen täsirleşmegiň aň-bilim peýdalaryny we yzygiderli maşklaryň aladany ýeňip geçmäge we özüňe bolan hormaty ýokarlandyrmaga kömek edýändigini hem bellemeli.

Mundan başga-da arassa howadan dem alsaňyz, iş ýeriňize gaýdyp gelmek has ähtimal we gezelençden soň has gowy ünsiňizi jemläp bilersiňiz.

11. Uklaň.

Synagdan öň bir gije gowy uky almaly, emma bu düzgün synaglara taýýarlyk döwrüne hem degişlidir.

Amatly wagtda uklamak, ir turup, oňat dynç alyp, günüň meýilnamasyny durmuşa geçirip başlamaga taýýardygyny aňladýar.

Bütin gije taýýarlyk synanyşygyna garşy duruň, kämillikden ägä boluň – bu dynç alşyňyza päsgel berip biler.

Gije okamakdan başga çäre galmaýan wagtlar hem bolýar. Emma şeýle ýagdaýlary iň az derejede saklamaga, adaty uky wagtyňyzy saklamaga we gije gadjet ekranlaryndan uzak durmaga synanyşyň.

12. Arkaýyn we pozitiw boluň.

Şeýlelik bilen has gowy öwrenmäge kömek etmek üçin öňdebaryjy psihologlardan, neýro-ylmy işgärlerden we bilim hünärmenlerinden köp maslahatyňyz bar. Olary iň ýokary derejede ulanyň!

Netijede ýadyňy, keýpiňi we ünsüňi özgertmek üçin okuwçylaryň öňki neslinden has köp ýolllary bar.

Şonuň üçin materialy gaýtalamagyň wagtynda asuda we oňyn bolmaga synanyşyň. Eger günüňiz erbet bolsa, bunuň soňra okuwyňyza täsir etmegine ýol bermäň.

Iň esasy nädip, has netijeli öwrenýändigiňize düşünmek we bu usuly üns bilen berjaý etmekdir.

Iň soňunda bolsa iň soňkusy, emma möhüm zat… synaglar gutaranda özüňizi sylaglamagy ýatdan çykarmaň!